Rezydencja Hebenstreit w Dietenheim i inne.

W czasach świetności w rekach Hebenstrteit'ów były następujące rezydencje, dwory i zamki:

• Ansitz Hebenstreit - Unterempichlgut;
• Ansitz Glurnhör;
• Ansitz Aschbach;
• Ansitz Mauren;
• Ansitz Schwarzenhorn;
• Ansitz Morenfeld;
• Ansitz Ansiedl;
• Ansitz Hebenstreit [Ansitz Wiesenegg]

ANSITZ HEBENSTREIT - UNTEREMPILCHGUT

Jedną z największych, najbardziej okazałych rezydencji rodu Hebenstreit był budynek [Ansitz] położony na południowo-zachodnim krańcu wioski Dietenheim. Budynek przetrwał do dzisiejszych czasów; nie jest już własnością Hebenstreit'ów.

Jest wpisany do ksiąg katastralnych obrębu Dietenheim, okręg sadowy Bruneck, ulica Hebenstreitstraβe 1.
Obecny adres: Dietenheim, 39031 Teodone BZ, Via Hebenstreit 1, Włochy.

Pierwsze wzmianki o budynku na miejscu obecnej rezydencji Hebenstreit pochodzą z roku 1358. Początkowo nazywany był Empichl, a od pierwszej połowy XIV wieku jako Unterempichl. Od roku 1673 nazywany był od nazwiska ówczesnych właścicieli "Hebenstreit". Posiadłość Hebenstreit znajdowała się na terenie okręgu sądowego Michelsburg w dolinie Pusteral i była zobowiązana do uiszczania czynszu gruntowego na rzecz kościoła w Dietenheim.

Od połowy XVII wieku Unterempichl razem z Oberempichlgut tworzyły jedną jednostkę gospodarczą. W okresie do roku 1673 posiadłość Unterempichl z Oberempichlgut była kilkukrotnie rozbudowywana i przechodziła przez różnych właścicieli. W latach dwudziestych XVII wieku przebudowano stary budynek - do granitowego łukowatego portalu dołączono "Rok 1624".

8 maja 1673 roku obecny właściciel malarz Teodosius Rampf(er) sprzedał posiadłość Unterempichlgut Andrä Benediktowi I von Hebenstreit zu Glurnhör pełniącemu urząd sędziego krajowego w Michelsburgu. W trakcie sprzedaży obiekt opisano jako: "nowy dobrze wzniesiony budynek mieszkalny". W tym samym roku w ręce Hebenstreit'a przeszła również posiadłość Oberempichl.

Oprócz tych dwóch dóbr Andrä Benedikt I von Hebenstreit był już właścicielem posiadłości Glurnhör, Mauren oraz Schwarzenhorn w pobliżu St. Lorenzen. W 1674 roku nabył posiadłość Sonnegg [Sonnoburg] w Dietenheim, która pozostawała w jego rekach do 1683 roku. Z kolei w 1679 roku nabył Steinergut w Dietenheim.

Jego syn Johann Josef Hebenstreit został w roku 1706 lennikiem posiadłości Ansiedl w Aufhofen, a w roku 1697 Aschgut w Dietenheim, natomiast jego brat Johann Jakob zakupił w 1688 roku posiadłość Mohrenfeld w Aufhofen, a w roku 1697 - Aschgut w Dietenheim.

Adrä Benedikt I von Hebenstreit zu Glunhör urodził sie w 1626 roku jako syn Johanna Benedikta oraz Kathariny Kraus von Salla zu Krausegg. W roku 1668 poślubił Reginę Söll von Teissegg córkę Balthasara i Sidonii von Rost zu Aufhofen.
Zamieszkał wraz z rodziną w Unterempilchgut, które następnie polecił przebudować na rezydencję szlachecką [Ansitz]. W latach 1684-1685 Andrä Benedikt I pełnił w Dietenheim funkcje zarządcy majątku kościelnego. W roku 1688 prawdopodobnie objął ponownie urząd zarządcy majątku kościelnego w związku z posiadaniem gospodarstwa Steinerhof w Dietenheim.

W roku 1699 ufundował tablicę pamiątkową ku czci własnej, swojej żony oraz potomków, którą umieszczono w kościele w Dietenheim. Widnieją na niej herby rodów Hebenstreit oraz Söll/Teissegg. Andrä Benedikt I von Hebenstreit zmarł w 1707 roku, a jego żona Regina Söll w 1728.

W latach 1705, 1706 oraz 1708 funkcję zarządcy majątku kościelnego w Dietenheim sprawował brat Andrä Benedikta I - Johann Jakob von Hebenstreit zu Glunhör, właściciel posiadłości Aschgut w Dietenheim oraz rezydencji Mohrenfeld w Aufhofen.

16 lutego 1681 roku w gospodarstwie Unterempichlgut urodził się Andrä Benedikt II jako syn Andrä Benedikta I oraz Reginy Söll von Teissegg. Z zapisków kościelnych wiadomo, że w 1714 roku Andrä Benedikt II mieszkał w domu przy "Ober Rain" i ten tyrolski szlachcic ufundował coroczną mszę za zmarłych. W roku 1716 Andrä Benedikt II ufundował kolejną taką mszę.

W roku 1747 wiadomo, że mieszkał w Bruneck, o czym mówią zapiski kościelne - gdzie przekazał darowiznę na rzecz nabożeństw różańcowych, które miały się odbywać w soboty i niedziele w okresie Wielkiego Postu oraz w wigilię świat.

Andrä Benedikt II von Hebenstreit zu Glunhör und Mauren posiadał w Aufhofen rezydencję Ansiedl i Mohrenfeld, a w Dietenheim gospodarstwo Unterempichlgut i Oberempichlgut [rezydencję Hebenstreit]. Po śmierci Andrä Benedikta II von Hebenstreit w 1751 roku majątek po ojcu odziedziczył jego syn Josef Anton von Hebenstreit zu Glunhör urodzony 17 kwietnia 1725 roku ze związku z Anną Margarethą Hueber.

W roku 1759 z tytułu posiadania gospodarstwa Unterempichlgut, a w roku 1760 z tytułu posiadania Oberempichlgut Josef Anton pełnił funkcję zarządcy majątku kościelnego w Dietenheim.
Josef Anton von Hebenstreit posiadał również w Dietenheim grunty, co zapisane było w dokumentach gruntowych.

Josef Anton von Hebenstreit w 1752 roku ożenił się z Marią Theodosią von Koreth zu Starkenberger, zmarł w 1780 roku. Linię Glunhör kontynuował jego jedyny syn Bartholomäus Josef von Hebenstreit zu Glunhör, on też odziedziczył majątek ojca. W chwili śmierci ojca miał zaledwie 10 lat. Z późniejszą żoną Elisabeth von Maryhofen oraz dwojgiem dzieci: Benedyktem i Josefą mieszkali razem w rezydencji Hebenstreit - Unterempichl.

Według rejestrów rodzinnych z lat 1818, 1820 i 1823 w dwóch domach należących do rodu mieszkali:

• Dom nr 1 - [właściciel: Bartlmä von Hebenstreit] - mieszkał Bartlmä; osoba prywatna, wdowiec, dzieci: Benedikt, Josefa oraz służba;
• Dom nr 2 - [właściciel Bartlmä von Hebenstreit] mieszkali robotnicy z rodzinami.

14 stycznia 1825 roku Bartholomäus Josef von Hebenstreit przekazał cały swój majątek synowi Benediktowi von Hebenstreit. W skład majątku wchodziły: posiadłości Unterempichl i Oberempilch w Dietnheim oraz dwór Ansiedl w Aufhofen.
1 i 5 marca 1828 roku Benedikt von Hebenstreit przekazał wszystkie wspomniane wyżej dobra swojej siostrze Josefie von Hebenstreit [po mężu Huber]. W skład przekazanego majątku wchodziła również darowizna od swojego wuja Johanna von Hebenstreit dziekana w Kastelruth, a także dobra otrzymane od matki Elisabeth von Mayrhofen.

Josefa von Hebenstreit mieszkała w posiadłości [dom nr 1] wraz z mężem Leopoldem Huberem oraz siedmiorgiem dzieci. W 1834 roku przeprowadziła remont tego domu.
W roku 1838 Josefa Huber zmuszona pilnymi kłopotami finansowymi wystąpiła o zezwolenie na zamianę gruntów oraz ich podział. Mimo wszystko 21 kwietnia 1840 roku Josefa Huber ponieważ kłopoty finansowe pozostały zdecydowała się na wystawienie swoich posiadłości Oberempichlgut i Unterempilchgut na licytację. Po sprzedaży majątku Hebenstreit przeprowadziła się do Aufhofen do swojej posiadłości "Ansitz Ansiedl".

Po sprzedaży posiadłości, do czasów teraźniejszych, miały kilku właścicieli, którzy przeprowadzali remonty, nadbudowano drugie piętro i inne.

Stan w roku 1994 - prawo do posiadania majątku i użytkowania nieruchomości posiadała Christine Bauer-Niederkofler, która na mocy darowizny z dnia 27 listopada 1991 roku przekazała go swojemu synowi Dietmarowi Niederkofler urodzonemu 23 kwietnia 1957 roku w Bruneck.

HISTORIA BUDYNKU:
Jak już wcześniej wspomniano pierwsza wiadomość o domu na miejscu obecnej tak zwanej "rezydencji Hebenstreit" pochodziła z 1358 roku.
W latach dwudziestych XVII wieku przebudowano stary budynek, do granitowego łukowatego portalu dodano "Rok 1624" [rok przebudowy budynku przez ówczesnego właściciela Pawła Feichtera - dyrektora generalnego kopalni Kupter w Prettau. Dom następnie odziedziczył malarz Teodosjusz Rampf(er), który w roku 1673 sprzedał szlachcicowi Hebenstreit.

Podczas remontu starego folwarku starą drewnianą konstrukcję na piętrze otoczono "łupiną ścienną", dobudowano także drugie piętro i nadano domowi dach dwuspadowy, oraz narożne wieże wykuszowe na podstawie kwadratu z oknami i niewielkimi dachami dwuspadowymi na trzech, a może nawet i na czterech wszystkich narożach budynku.
Szlachta Hebenstreit urządziła wnętrze domu jak rezydencję zwłaszcza, że sami tam mieszkali. W niektórych pomieszczeniach zamontowano drewniane stropy. Nad bramą wjazdową Andrä Benedikt II von Glunhör umieścił swój herb z datą 1724.

W aktach z dnia 21 kwietnia 1834 roku w Dietenheim znajduje się wniosek właścicielki domu Josefy Hubner z domu von Hebenstreit do władz powiatowych o zezwolenie na przekształcenie istniejącej w jej domu kuchni na pralnię, a przyległego pokoju na kuchnię do gotowania.
Po kontroli wniosek został zatwierdzony pod warunkiem usunięcia belek stropowych znajdujących się nad zaznaczonym na planie okapem kominowym, wykonania podciągu, wzniesienie murku wsporczego [tak zwanego murku siodłowego] na stropie oraz zachowania istniejącej solidnej posadzki ceglanej. Nie zezwolono na budowę przewodu kominowego w sposób ukośny - tak jak pierwotnie zaznaczono na planie - który miał prowadzić z nowego paleniska przez starą kuchnię do istniejącego już komina.
Dopuszczono natomiast wykonanie ukośnego otworu w ścianie starej kuchni, usytuowanego powyżej nowego pieca kuchennego. Dzięki temu rozwiązaniu dym miał być odprowadzany przez ten otwór do komina znajdującego się w narożniku starej sklepionej kuchni bez stwarzania zagrożenia pożarowego. W starej kuchni w miejscu przeznaczonego do rozbiórki pieca zezwolono na ustawienie urządzenia do prania.
Prace budowlane miały został wykonane przez wykwalifikowanego mistrza murarskiego zgodnie z załączonym planem oraz przepisami przeciwpożarowymi z dnia 17 lipca 1817 roku, a o ich zakończeniu należy niezwłocznie powiadomić sąd okręgowy w celu przeprowadzenia odbioru technicznego.
Bruneck 29 kwietnia 1834 roku.

Trzecie piętro dobudowano później, a mianowicie około 1890 roku; fakt ten jest do dziś wyraźnie widoczny na fasadzie dzięki zróżnicowaniu tynków. Z tego samego, późniejszego okresu pochodzą również zachowane do dziś krenelażowe zwieńczenie elewacji południowej, znajdujące się tam dwie narożne wieżyczki oraz pomieszczenie mansardowe od strony wschodniej.

Ojciec obecnego właściciela, Niederkotler, przejął budynek w 1959 roku, gdy znajdował się on w dość złym stanie.
Przeprowadził szereg prac renowacyjnych i adaptacyjnych wewnątrz obiektu: urządził salon na parterze, dobudował nowe schody prowadzące z pierwszego piętra na dwie wyższe kondygnacje, zainstalował otwarty kominek na pierwszym piętrze, dostosował układ pomieszczeń na drugim piętrze do współczesnych potrzeb mieszkaniowych, a na trzecim piętrze utworzył dwa mieszkania, które właściciel wynajmuje w przez cały rok. Niederkotler przekształcił również należący do Hebenstreita spichlerz w niewielkie, jednopokojowe mieszkanie. W całym budynku wymieniono okna, natomiast fasadę pozostawiono w niezmienionym stanie.

OPIS BUDYNKU HEBENSTREIT

OPIS ZEWNĘTRZNY:
Czterokondygnacyjny budynek wraz z przylegającym do niego ogrodem otoczony jest kamiennym murem. Elewacja południowa budynku wyróżnia się schodkowym szczytem oraz dwiema narożnymi wieżyczkami. Te ostatnie zwieńczone są dachami dwuspadowymi i również posiadają schodkowe szczyty; wznoszą się na planie czworoboku, a w każdej z trzech ścian zewnętrznych umieszczono prostokątne okna. Przy wszystkich oknach zachowały się oryginalne czerwone obramowania. Na pierwszym piętrze znajduje się niewielki, wypukły balkon z kutego żelaza. Szczyt zdobią dwa wąskie otwory okienne zwieńczone łukiem pełnym.

Elewacja zachodnia i północna nie posiadają szczególnych elementów architektonicznych i charakteryzują się prostą formą; na fasadzie zachodniej uwagę zwraca jedynie dawna przybudówka mieszcząca ustęp, a dalej na zachód znajdują się dawne budynki gospodarcze.

Elewacja wschodnia wyróżnia się umieszczonym centralnie kamiennym portalem zwieńczonym łukiem pełnym, znajdującym się powyżej herbem rodu Hebenstreitów oraz mansardą ze schodkowym szczytem, która wyrasta z dachu dwuspadowego dokładnie w jego centralnej części.

WNĘTRZE:
Na PARTER wchodzi się przez bramę wejściową od strony wschodniej. Wchodzi się do sklepionego korytarza, a stamtąd, po prawej stronie, do sklepionego pomieszczenia. Po lewej stronie znajduje się pokój, w którym pan Niederkotler kazał zbudować salon. Wszystkie okna na parterze mają kute, żelazne kraty. Stare, kamienne schody o srebrnym sklepieniu sięgają teraz tylko do pierwszego piętra.

PIERWSZE PIĘTRO:
Tam, od strony południowej, znajdują się dwa piękne pokoje z oknami wykuszowymi i stiukowymi sufitami. W pokoju od strony południowej znajdują się również interesujące, stare, drewniane drzwi z drewnianymi pilastrami i unikatowymi, starymi okuciami: mają one kształt dwóch par naprzeciwległych, brzozowych głowic. Od strony południowej drzwi prowadzą na balkon z z mocno wybrzuszoną balustradą z kutego żelaza. Korytarz na pierwszym piętrze posiada prosty drewniany strop, podzielony na prostokątne pola.

DRUGIE PIĘTRO:
Prowadzą tam nowe drewniane schody, drugie piętro stanowi obecnie odrębny lokal mieszkalny, zajmowany przez małżeństwo – Christine i Emila Niederkoflerów. Znajdujące się tu dwa pokoje, usytuowane od strony południowej, posiadają proste sufity ozdobione sztukaterią. Drzwi do tych pomieszczeń zachowały oryginalne drewniane kołki montażowe i są ozdobione snycerką. Układ wnętrz został zmodyfikowany w celu dostosowania go do współczesnych potrzeb mieszkaniowych.

TRZECIE PIĘTRO:
Trzecie piętro, na które również prowadzą nowe drewniane schody, zostało zaadaptowane w taki sposób, aby wydzielić na nim dwa lokale mieszkalne.

Glurnhör lub Hebenstreit to nazwa dworu w powiecie Sonnenburg w gminie St. Lorenzen w Południowym Tyrolu.

Z architektonicznego punktu widzenia budynek ten wykazuje również cechy domu obronnego lub zamku. Za budowniczych uważa się rodzinę Glurnher z Sunberg - w XIV wieku (około 1366 roku).

W 1423 roku należała do Christopha Glurnhöra, który zmarł bez męskich potomków. Jego córka Marta poślubiła sędziego Jörga Aichhorna, który w 1466 roku otrzymał od cesarza Fryderyka III przywileje dla Glurnhör.

Majątek przeszedł następnie w ręce rodziny Hebenstreit, która pierwotnie pochodziła z Karyntii. Leonhard Hebenstreit przeniósł się do Tyrolu, do doliny Puster, około 1498 roku.

Rodzina stopniowo nabywała majątki Aschbach, Glurnhör, Mauren, Schwarzenhorn, Aufhofen i Morenfeld. Jako kolejni właściciele, Hebenstreit'owie rozszerzyli herb Glurnhör o swój własny i odtąd nazywali siebie „Hebenstreit von und zu Glurhör”.

Około 1580 roku majątek uzyskał obecną formę, rodzina Hebenstreit dokonała gruntownej przebudowy obiektu, nadając mu renesansowy charakter, który w dużej mierze zachował się do dziś.

Budynek łączy cechy rezydencji szlacheckiej i niewielkiego zamku obronnego. Posiada charakterystyczne wieżyczki wykuszowe (ogrody zimowe/wykusze narożne), schodkowy giebel (szczyt) oraz otwory strzelnicze.

9 sierpnia 1543 roku cesarz Ferdynand I nadał braciom Benediktowi i Christophowi Hebenstreit tytuł szlachecki. W 1589 roku Benedikt Hebenstreit zmarł w Glurnhör i został pochowany w kościele klasztornym w Sonnenberg.

Jego potomkowie sprzedali majątek rolnikowi na początku XIX wieku, tracąc swój czysto szlachecki charakter.

14 października 1985 roku został on objęty ochroną przez Urząd Prowincjonalny Południowego Tyrolu do spraw Ochrony Zabytków.

Ansitz Glurnhör (często błędnie zapisywany jako Glunhor) – znany również pod nazwą Ansitz Hebenstreit – to zabytkowa, ufortyfikowana rezydencja (niemieckie: Ansitz lub Festes Haus) położona w miejscowości St. Lorenzen (San Lorenzo di Sebato) w Południowym Tyrolu we Włoszech.

Dwór Glurnhör składa się z dwóch skrzydeł ozdobionych wykuszami i wieżami, otaczających dziedziniec z murem bramnym. Pomieszczenia mieszkalne są boazeryjne; w jednym z pomieszczeń znajduje się fryz z malowidłami, herbami i postaciami alegorycznymi z 1591 roku.
Swój obecny kształt architektoniczny rezydencja uzyskała około 1580 roku za czasów rodziny Hebenstreit.

Adres: Frazione Castelbadia, 44, 39030 Castelbadia BZ, Włochy

W dokumentach historycznych brak jest informacji na temat majątku Hebenstreit'ów - Aschbach. Posiadłość Aschbach była jedną z tych historycznych posiadłości ziemskich (często funkcjonujących jako tak zwany Gutsbetrieb [gospodarstwo majątkowe] lub mniejszy szlachecki dwór obronny), które na przestrzeni XVI i XVII wieku weszły w skład rozproszonego majątku tej rodziny.

Warto podkreślić, że Hebenstreit'owie często kumulowali takie dobra, co pozwalało im tytułować się nazwami kolejnych posiadłości (tak jak w przypadku późniejszego Morenfeld czy Glurnhör).

W realiach Południowego Tyrolu Ansitz taki jak Aschbach nie był gigantycznym zamkiem feudalnym, lecz:

• Siedzibą o charakterze gospodarczo-rezydencjalnym:
  Łączył funkcję reprezentacyjną (świadczącą o szlacheckim statusie właściciela) z zarządzaniem wokół położonymi ziemiami rolnymi, lasami lub alpejskimi pastwiskami.
• Architekturą przełomu gotyku i renesansu:
  Typowe dla dóbr Hebenstreit'ów z tamtego okresu były grube mury, kamienne portale, czasem małe wykusze lub elementy obronne (z racji niebezpieczeństw nękających region w tamtych stuleciach – miedzy innymi najazdów czy lokalnych konfliktów sąsiedzkich).

Z biegiem wieków (szczególnie w okresie od XVII do XIX wieku) rozdrobnione lub liczne mniejsze posiadłości szlacheckie w Tyrolu – w tym dawne dobra pokroju Aschbach czy mniejsze udziały majątkowe – często zmieniały właścicieli. Były sprzedawane zamożniejszym chłopom (Eppur-Bauern) lub innym rodom w obliczu zmian podatkowych, upadku dawnego systemów lennych oraz wojen napoleońskich.

Głównym gniazdem rodowym, z którym Hebenstreit'owie zżyli się najbardziej i od którego nosili główne nazwisko (Hebenstreit von und zu Glurnhör), pozostał jednak wspomniany Ansitz Glurnhör w Sonnenburgu (St. Lorenzen), gdzie zachowały się ich herby i ślady dawnej świetności oraz Unterempichl w Dietenheim.

W historycznych i genealogicznych źródłach dotyczących Tyrolu Ansitz Aschbach pojawia się niemal wyłącznie w stałym wykazie majątków, które ród Hebenstreitów wcielił do swojego posiadania po przybyciu do doliny Pustertal pod koniec XV wieku.

Współcześnie w regionie Południowego Tyrolu większość dawnych answizów z otoczenia Hebenstreitów:

• Przeszła w ręce prywatne/chłopskie:
  Jak to miało miejsce z głównym Ansitz Glurnhör, który na początku XIX wieku został sprzedany rolnikowi.
• Została objęta ochroną zabytków (Denkmalschutz):
  Wiele z tych budynków przetrwało jako historyczne domy mieszkalne lub agroturystyki, zachowując proste renesansowe rysy, wykuszowe portale czy kamienne detale z XVI wieku.

Majątek Aschbach z czasem zatracił unikalne cechy architektoniczne lub wtopił się w lokalną zabudowę wiejską. Podsumowując: Aschbach jest wymieniany w historiografii Tyrolu przede wszystkim jako dowód na szybki wzrost zamożności i ekspansję terytorialną Hebenstreit'ów w XVI wieku, ale sam w sobie nie pozostawił po sobie głośnych wydarzeń historycznych ani zachowanego pałacu o dużej randze architektonicznej.

Ansitz Maurn/Mauren (często pisany lub kojarzony jako Castel Maurn) to kolejna niezwykle ważna i najbardziej prestiżowa posiadłość powiązana z historią szlacheckiego rodu Hebenstreit.

To potężny, historyczny kompleks rezydencjonalny, którego początki sięgają w źródłach historycznych aż X wieku (rok 990). Posiadłość ukształtowała się jako obronny dwór rodowy (Festes Haus) lokalnego rodu tyrolskiego von Gaderthurn (wywodzącego się z sąsiedniej doliny Val Badia). Budynek służył wówczas nie tylko jako rezydencja mieszkalna, ale i punkt kontroli szlaku w dolinie.

Posiadłość weszła w skład rozległego imperium ziemskiego Hebenstreit'ów w dolinie Pusterii (obok takich obiektów jak Glurnhör, Morenfeld, Schwarzhorn czy Aschbach).
Posiadłość przejmują i scalają z dóbr w dolinie Pusterii bracia oraz potomkowie Benedikta (zmarły w 1589 roku) i Christopha Hebenstreit'ów – braci, którym cesarz Ferdynand I nadał stan szlachecki w 1543 roku.

W wyniku skoligacenia i rozwoju dóbr rodzina posługiwała się pełnym, potrójnym przydomkiem: Hebenstreit von Glurnhör, Mohrenfeld und Mauren. Nazwa Maurn na stałe weszła do historycznego tytularzu rodowego.
(używano również formy Hebenstreit zu Glurnhör von Mauren und Aufhofen).
Do oficjalnego włączenia nazwy posiadłości do nazwiska rodowego doprowadzili na przełomie XVII i XVIII wieku bracia Johann Jakob Hebenstreit oraz Karl Benedikt Hebenstreit (właściciele znani miedzy innymi z podniesienia w 1692 roku sąsiedniej posiadłości do rangi Ansitz Morenfeld).

Złoty wiek dla zamku to XVI–XVIII wiek kiedy przebywał w rękach rodu Hebenstreit.
To właśnie w tym okresie dokonano reprezentacyjnych przebudów wnętrz. Ściany i sufit rezydencji pokryto bogatymi renesansowymi i barokowymi freskami oraz malowidłami, które przetrwały do dzisiaj pod późniejszymi tynkami i zostały odsłonięte podczas niedawnej konserwacji.
Rezydencja ta służyła na przestrzeni wieków jako zamek, siedziba sądu, stacja celna, dworek myśliwski, a współcześnie – luksusowy hotel zabytkowy. W przeciwieństwie do wielu innych dawnych siedzib, które uległy zaniedbaniu lub przeszły w ręce chłopskie, Ansitz Maurn przeszedł spektakularną, pieczołowitą renowację pod okiem konserwatora zabytków.

Obecnie funkcjonuje jako ekskluzywny, butikowy hotel i rezydencja historyczna (Castel Maurn/Ansitz Maurn), oferujący luksusowe apartamenty, zachowując oryginalne freski, historyczne stube, drewniane panele oraz unikalny klimat dawnej tyrolskiej aresztokracji. Władanie zamkiem/rezydencją Maurn trwało w rękach rodziny aż do przełomu XVIII i XIX wieku. Ostatnimi bezpośrednimi przedstawicielami rodu powiązanymi z tą i okolicznymi posiadłościami w Pustertal byli miedzy innymi:

• Andreas von Hebenstreit (podniesiony w 1795 roku przez cesarza Franciszka II do stanu baronów Rzeszy – Reichsfreiherr);
• Johann Benedikt Hebenstreit von Glurnhör, Mohrenfeld und Mauren (urzędnik państwowy w Radzie Namiestnictwa), za czasów którego (połowa XIX wieku) dawne wiejskie posiadłości rodowe w Pusterii zostały już ostatecznie wyprzedane i przeszły w ręce lokalnych właścicieli.

Na przełomie XVIII i XIX wieku, w obliczu kryzysu finansowego tyrolskich linii szlacheckich, potomkowie Hebenstreit'ów (między innymi Benedikt von Hebenstreit) wyprzedali swoje dawne rezydencje. Ansitz Maurn (podobnie jak Glurnhör i Schwarzhorn) został wydzierżawiony i ostatecznie sprzedany.

W 1935 roku nieruchomość zakupiła rodzina Peintner, w której rękach obiekt pozostaje do dziś. W XX wieku budynek służył różnym celom: mieścił miedzy innymi zakład krawiecki zatrudniający mieszkańców okolicznych wsi, a przez około 40 lat w drugiej połowie XX wieku matka obecnego właściciela prowadziła w nim schronisko młodzieżowe (Youth Hostel).

Ansitz Maurn ulegał stopniowej deklasacji rezydencjonalnej i przez dziesięciolecia służył jako lokalne gospodarstwo wiejskie oraz obiekt rzemieślniczy. W ostatnich latach obecny właściciel Walter Peintner wraz z żoną Sabine przeprowadzili wieloletnią, gruntowną renowację pod ścisłym nadzorem urzędu ochrony zabytków (Landesdenkmalamt Südtirol). Podczas prac renowacyjnych odsłonięto i odrestaurowano setki metrów kwadratowych oryginalnych fresków, polichromii ściennych i sufitowych pochodzących z okresu renesansu i baroku (z czasów świetności Hebenstreitów), a także historyczne tyrolskie izby wyłożone drewnem (Stube). Podczas prac zrywających powojenne tynki odsłonięto oryginalne malowidła z czasów Hebenstreitów, dawne drewniane izby wyłożone boazerią (Stube) oraz zabytkowe elementy kamieniarskie.

Obecnie Castel Maurn/Ansitz Maurn działa jako kameralny, butikowy hotel i rezydencja historyczna łącząca architekturę renesansu i baroku z nowoczesnym designem.

Dokładny adres rezydencji Castel Maurn / Ansitz Maurn to:
Moos 10, 39030 St. Lorenzen (BZ), Południowy Tyrol, Włochy

Ansitz Schwarzenhorn (występujący również pod nazwą Ansitz Schwarzhorn) to jedna z historycznych rezydencji szlacheckich w dolinie Pusterii (Południowy Tyrol). Jego historia i powiązania z rodem Hebenstreit układają się w kilka istotnych faktów.
Ród Hebenstreit (pochodzący z Karyntii, osiedlony w Tyrolu od około 1498 roku) w XVI i XVII wieku budował swoją pozycję w rejonie dzisiejszego Brunico (Bruneck) i St. Lorenzen.

Posiadłość Schwarzenhorn stała się jednym z kilku kluczowych majątków ziemskich i rezydencji w Pustertal, które sukcesywnie wchodziły w posiadanie rodziny Hebenstreit. W XVI i XVII wieku bracia i potomkowie Leonharda Hebenstreit (między innymi Benedikt i Christoph Hebenstreit, nobilitowani w 1543 roku przez cesarza Ferdynanda I) sukcesywnie skupywali majątki w rejonie St. Lorenzen i Brunico.

W ten sposób rezydencja Schwarzenhorn stała się jedną z wiejskich siedzib rodziny obok Ansitz Glurnhör, Ansitz Mauren, Aschbach oraz Morenfeld w Aufhofen.
W przypadku rezydencji Ansitz Schwarzhorn (Schwarzenhorn) w San Martino / St. Lorenzen, dokumenty genealogiczne i historyczne rodu Hebenstreit wskazują na konkretny moment oraz gałąź rodziny - posiadłość została włączona do rodowych dóbr i nabyta przez przedstawicieli rodu Hebenstreit w 1679 roku.

Obok Schwarzenhorn do ich rozległych dóbr należały między innymi Ansitz Glurnhör (główna siedziba), Ansitz Morenfeld (w Aufhofen), Ansitz Mauren oraz Ansitz Aschbach.
Historia własnościowa rezydencji Ansitz Schwarzhorn (Schwarzenhorn) oraz powiązanych dóbr rodu Hebenstreit obejmuje kilka wieków.

Budynek Ansitz Schwarzhorn/Schwarzenhorn przetrwał do dziś i stanowi cenny zabytek architektury renesansowej tego regionu. Leży u stóp malowniczego wzgórza w dolinie, niedaleko innych historycznych obiektów, takich jak zamki Michelsburg i Sonnenburg. Warto zwrócić uwagę na typowe dla renesansowych rezydencji szlacheckich w tym regionie cechy architektoniczne: solidną, zwartą bryłę budynku, spadzisty dach oraz charakterystyczne narożne wieżyczki-wykusze (Eckerkertürmchen), które nadają budowli obronny, a zarazem elegancki charakter. Kamienny, półkolisty portal wejściowy z architektonicznym obramowaniem (Rundbogentür) jest charakterystyczny dla budynków w Południowym Tyrolu. Obiekt stoi na tle zielonych wzgórz i alpejskich szczytów Południowego Tyrolu.

Dziś Ansitz Schwarzhorn/Schwarzenhorn pozostaje obiektem podlegającym ochronie zabytkowej w prowincji Bolzano/Bozen. Znajduje się w nim prywatny obiekt agroturystyczny / gospodarstwo (Ansitz Schwarzhorn), udostępniający pokoje dla gości przybywających w rejon Kronplatz. Z czasem wpływ polityczny i majątek linii Hebenstreit von Glurnhör zaczął się kurczyć. Na początku XIX wieku potomkowie rodziny wyprzedali swoje dawne szlacheckie rezydencje w dolinie Pusterii. W tym okresie (koniec XVII wieku) majątkiem i rozrastającym się imperium ziemskim rodziny (obejmującym obok Schwarzhorn także Glurnhör, Mauren i tworzony wówczas Ansitz Morenfeld) zarządzało pokolenie wnuków i prawnuków pierwotnych nobilitowanych braci (Benedikta i Christopha), w tym miedzy innym linia spokrewniona z Johannem Jakobem Hebenstreitem (który w 1692 roku doprowadził do oficjalnego wyniesienia posiadłości Morenfeld do rangi szlacheckiego Ansitzu).

Ród władał Schwarzhornem przez ponad stulecie, aż do początku XIX wieku, kiedy to – w obliczu zmieniających się czasów i kryzysu majątkowego – posiadłość (podobnie jak sąsiedni Glurnhör) została sprzedana lokalnym rodzinom rolniczym.
Ansitz Schwarzenhorn (podobnie jak sąsiedni Ansitz Glurnhör) przeszedł w ręce lokalnych rodzin chłopskich (Bauern), co pozwoliło przetrwać samej budowli, choć zmieniła ona funkcję ze szlacheckiej rezydencji na gospodarstwo rolne.

Przez większą część XX wieku budynek pozostawał tradycyjnym tyrolskim gospodarstwem rolnym (Erbhof) i domem mieszkalnym. W drugiej połowie XX wieku obiekt uzyskał oficjalny status zabytku (objęty ochroną przez Landesdenkmalamt Südtirol). W XXI wieku majątek i budynek Ansitz Schwarzhorn stały się częścią prywatnych inwestycji (między innymi powiązanych z projektami agroturystycznymi i nieruchomościowymi w rejonie St. Lorenzen).

Dziś budynek funkcjonuje jako obiekt agroturystyczny/gospodarstwo udostępniające pokoje i apartamenty dla turystów odwiedzających rejon Kronplatz.

Lokalizacja: Miejscowość St. Martin (San Martino), będąca częścią gminy St. Lorenzen
(adres: Schwarzhornstraße 4).

Mohrenfeld jest najskromniejszą z posiadłości w Aufhofen. Tak zwana posiadłość Magein (Magiein, Magien) należała na początku XVI wieku do Jörga Gössela von Welsberg. W 1512 roku Sigmund Prenner von Bruneck otrzymał majątek w lenno, który następnie sprzedał Wolfgangowi Jöchlowi. Po śmierci Jöchla majątek przeszedł na jego zięcia, Pankraza Rasnera. W 1555 roku akt lenno-leśny dla posiadłości Magein został wystawiony na nazwisko Hansa vom Kreuza i Jakoba Hana von Hanberga, ówczesnego zarządcy zamku Lamprechtsburg. Poprzez małżeństwo Euphemii Jöchl z Christophem Rumbl von Lichtenau, administratorem St. Michelsburg, komornikiem Brunico i kwatermistrzem doliny Puster, majątek ostatecznie trafił w ręce rodziny Rumbl.

W 1595 r. majątek odziedziczył Zygmunt Söll. W latach 1650–1688 ego właścicielem był Hans Viktor von Rost zu Aufhofen, Kehlburg i Schrottwinkel. Za Hansa Viktora von Rosta majątek Magein został przekształcony w rezydencję szlachecką.

Około 1688 roku sprzedał majątek Johannowi Jakobowi von Hebenstreit zu Glurnhör. Nazwa Morenfeld (historycznie również pisana jako Mohrenfeld) wiąże się bezpośrednio z genezą szlacheckiego rodu Hebenstreit von Glurnhör, Mohrenfeld und Mauren oraz ich posiadłościami w dolinie Pusterii (Pustertal) w Południowym Tyrolu.
W 1691 roku Johann Jakob von Hebenstreit zwrócił się z petycją do księcia-biskupa, o zwolnienie i uwłaszczenie domu i podniesienie go do rangi rezydencji z predykatem „Mohrenfeld”.

W 1692 roku książę-biskup Bressanone (Brixen), Johann Franz Khuen von Belasi, nadał prawną wolność szlachecką (Freiung) posiadłości należącej do Johanna Jakoba Hebenstreita w miejscowości Aufhofen (obecnie część gminy Bruneck/Brunico). Budynek i powiązane z nim dobra zostały wówczas oficjalnie podniesione do rangi szlacheckiej rezydencji (Ansitz Mohrenfeld/Morenfeld).
Wraz z nadaniem rangi Ansitz biskup zezwolił Johannowi Jakobowi Hebenstreit'owi oraz jego bratu Karl Benediktowi na oficjalne posługiwanie się przydomkiem i tytułem „von und zu Morenfeld” (oraz łączenie go z dotychczasowym tytułem von Glurnhör). Nazwa Morenfeld nawiązuje również bezpośrednio do herbu rodowego Hebenstreit'ów, na którym widnieje popiersie Maura z złotą opaską na czole (niemiecki: Mohrenrumpf) u góry oraz czarny kogut bojowy u dołu.

Po sporze o ziemiankę, dwór Mohrenfeld pozostawał w rękach rodziny von Vogl przez około trzydzieści lat. Josef Anton Vogl von Hart był lekarzem miejskim w Brunico. W 1781 roku cesarz Józef II nadał mu tytuł szlachecki z predykatem „Edler von Hart und Mohrenfeld” (szlachcic z Hart i Mohrenfeld). Von Vogl zmarł w 1803 roku, po tym jak w 1791 roku odkupili od niego dwór Georg Hauninger, Kaltenhauser i Unterwinkler zu Aufhofen. Później jako właściciel pojawia się Georg Niederwanger, po czym majątek zamieszkiwało kilku kolejnych właścicieli. Mohrenfeld, często nazywany w XIX wieku Rostengut, został zlicytowany w 1833 roku. Nowym właścicielem został malarz Anton Bachlechner i jego żona Anna Steiner. Ta ostatnia ostatecznie sprzedała majątek i ogród kościołowi św. Katarzyny w Aufhofen; budynek służył następnie jako mieszkanie dla księdza i szkoła.

Majątek jest obiektem wpisanym na listę zabytków: decyzja władz regionalnych - LAB 2449 z 03.05.1989 r.; rozporządzenie ministra z 13.01.1951 r.

Stan obecny: współcześnie nazwa Morenfeld funkcjonuje w odniesieniu do historycznego dziedzictwa tytularnego rodu Hebenstreit'ów z Południowego Tyrolu. Dawna rezydencja w Aufhofen ulegała na przestrzeni wieków przebudowom i obecnie stanowi element zabytkowej zabudowy wiejskiej/rezydencjonalnej okolic Brunico (Bruneck).
Ansitz Morenfeld (w Aufhofen/Bruneck) – rezydencja ustanowiona w 1692 r. Budynek stoi w samym centrum miejscowości Aufhofen (adres: Aufhofner Straße 11) tuż obok kościoła. Dzisiaj mieści się w nim plebania (niemieckie: Widum) oraz biblioteka.

Wygląd i cechy charakterystyczne: Odnowiona, reprezentacyjna elewacja z bogatymi freskami i malowidłami ściennymi (między innymi barwny wizerunek świętego Floriana). Na fasadzie budynku widnieją rzeźbione oraz malowane herby szlacheckie (w tym herb rodu Hebenstreit). Pod dachem znajdują się charakterystyczne zabytkowe okna w kształcie owalnym (tak zwane Ochsenaugen – wole oczy).

(Uwaga: W Południowym Tyrolu nazwa „Morenfeld” pojawia się również współcześnie jako nazwa własna urokliwego pensjonatu w rejonie Algund/Merano, co bywa mylone z historycznym Ansitz Morenfeld z doliny Pusteral).

Adres: Aufhofner Straße nr 11

Dwór, w swojej pierwotnej formie, prawdopodobnie pochodzi z XII wieku, kiedy to służył jako rezydencja komornika biskupiego i samego biskupa podczas jego wizyt. Aufhofen stracił na znaczeniu jako ośrodek administracyjny wraz z budową zamku Bruneck i miasta Bruneck. Konrad von Aufhofen otrzymał zamek Ansiedl jako lenno po przeniesieniu sądu powiatowego i urzędu do spraw ksiąg wieczystych do Bruneck.

W 1384 roku Hanns Rinckwein von Aufhofen sprzedał majątek Ansiedl swojemu przyjacielowi, Żydowi Nikolausowi z St. Martin. Majątek przeszedł następnie w ręce rodziny Heuss von Mühlbach. Sigmund Heuss, ostatni z tego rodu, zmarł w 1514 roku. Sprzedał on Ansiedl swojemu kuzynowi Hansowi I von Rost w 1502 roku. Rodzina Rost była wasalami opactwa Sonnenburg, a czasami sędziami w Ennebergu, a także administratorami majątku Uttenheim. Hans I jest udokumentowany jako mieszkający w Aufhofen.

Za Hansa II von Rost dom został przebudowany w latach 1534–1540. W 1592 roku Hans Gaudenz I von Rost zu Aufhofen, Kehlburg i Schrottwinkel otrzymał lenno z Ansiedl. Jego wnukowie zostali podniesieni do rangi barona w 1680 roku. Franz Gottlieb von Rost zu Aufhofen i Kehlburg był ostatnim członkiem rodziny Rost, który posiadał Ansiedl jako lenno.

Od Reginy von Hebenstreit, z domu Söll von Teissegg, rozpoczyna się linia Hebenstreit'ów, którzy nabyli majątek w Ansiedl. Johann Josef von Hebenstreit był również właścicielem Unterempichl - Hebenstreit, Sonnegg i majątku Steinergut w Dietenheim. Pod koniec XVIII wieku majątek został wydzierżawiony. W 1833 roku jako dzierżawca wymieniony jest Johann Harrasser.

W 1828 roku Benedikt von Hebenstreit zapisał swój spadek siostrze Josefie, która wyszła za mąż za Hubera, jako jej wyłączną własność. Leopold Huber mieszkał z Josefą von Hebenstreit w domu nr 1 w Dietenheim i był obywatelem prywatnym, właścicielem ziemskim i burmistrzem.

Po śmierci Josefy, zegarmistrz z Brunico, Anton Straßer, odkupił w 1874 roku majątek Ansiedl od jej spadkobierców i w 1886 roku sprzedał go Bartholomäusowi Hellwegerowi. Założył on w Ansiedl zajazd.

Dwór i ogród wpisane są na listę zabytków historycznych; decyzja władz państwowych - LAB 2449 z 03.05.1989 r.; rozporządzenie ministra z 13.01.1951 r.

Adres: Aufhofner Straße nr 17: Ansitz Ansiedl, Ansiedel

Ansitz Hebenstreit (znany również jako Wiesenegg) to historyczna rezydencja (ansitz) znajdująca się w miejscowości Pigenò w gminie Eppan an der Weinstraße (Eppan) w Tyrolu Południowym we Włoszech. Rezydencja została odnowiona w 1988 roku, przy czym na jej wiekowych murach zachowano ślady upływu czasu – tzw. patynę.

W swym rdzeniu jest to późnogotycki budynek mieszkalny na planie prostokąta. Dach czterospadowy. Okna z kratami. Boniowanie w murze dziedzińca, nad nim trzy kwadratowe blanki z niszami. Na kominku odnowiono datę 1669. Zewnętrzne schody, sklepiona piwnica, sklepiony korytarz na piętrze, strop belkowy z profilowanymi panelami na piętrze, XVI wiek.

Na łukowatym portalu od strony południowej widnieje data 1550, natomiast na jednym z kominków umieszczono rok 1669. Przypuszcza się, że właśnie w tym okresie rezydencja Hebenstreit przeszła gruntowną przebudowę.
Inne źródła i rejestry odnotowują też detale takie jak renesansowe czy barokowe elementy (miedzy innymi portal z 1624 roku i kamień herbowy Andrä Benedikta Hebenstreit'a).

Właścicielami rezydencji z rodziny Hebenstreit'ów byli:

• Andrä Benedikt I Hebenstreit von Glunhör;
• Andrä Benedikt II Hebenstreit von Glunhör;
• Johan Jakob Hebenstreit von Glunhör;
• Karl Benedikt Hebenstreit von Glunhör - brat Johanna Jakoba.

Jest to prywatny zabytek kulturowy (numer wpisu w rejestrze zabytków prowincji Bozen: 14634, dlatego nie jest ogólnodostępny do zwiedzania od środka.

Obiekt ten sprawia dziś wrażenie, jakby przetrwał stulecia w nienaruszonym stanie. Jest to zasługa przede wszystkim niezwykle starannej i przemyślanej renowacji. W swoim głównym zrębie budowla ta stanowi późnogotycki obiekt mieszkalny wzniesiony na planie prostokąta. Do pierwszej fazy budowy można zaliczyć okna na pierwszym piętrze, które wyróżniają się nieregularnym rozmieszczeniem.

Budynek-rezydencja znajduje się na szlaku wina w jednej z najważniejszych gmin winiarskich wzdłuż kultowego, 150-kilometrowego Południowotyrolskiego Szlaku Winnego (Südtiroler Weinstraße) we Włoszech.
Na budynku znajduje się tablica o treści:

Adres: Via Piganò, 20, 39057 San Michele BZ, Włochy.

^ Powrót do listy posiadłości