Hebenstreit'owie w Virgen i Schöneck
Leonhard [Lienhard] Hebenstreit urodził sie w 1450 roku, a zmarł w 1553, choć te daty nie są do końca udokumentowane. Jego rodzicami najprawdopodobniej byli: Bernhard der Hebenstreit z Karynti i Agnes Göβl z Mühlbach i Pusteral.
Był doświadczonym i zręcznym żołnierzem-wojownikiem. Zasłużył się mocno jako dowódca w wojnach w Niderlandach [Holandia] jakie w tych czasach prowadził Maksymilian I Habsburg [arcyksiążę Austrii, król Niemiec, cesarz Rzymski]. We wszystkich wojnach Leonhard towarzyszył baronowi Veitowi von Wolkenstein. W zamian za zasługi w 1491 roku cesarz przekazał baronowi von Wolkenstein władze nad Rodeneck [na południowy-wschód od Mühlbach]. Leonhard w roku 1498 roku został zarządcą wspomnianego majątku.
W 1501 roku odkupił od spadkobierców Seemanna zamek Agsbach [koło Terenten].
Około 1510 roku, w wieku około 60 lat jako sędzia w Mühlbach ożenił się z Martą Aichorn córką Martina Aichorna będącego zarządcą urzędu skarbowego cesarza Maksymiliana I.
Zgodnie z kroniką rodzinną oboje [Leonhard i Marta] zostali pochowani "pod nagrobkiem Jörgena Aichorna" przy drzwiach kościoła w St. Lorenzen. Mieli rzekomo jedenaścioro dzieci:
- Kapitana Benedikta, który w 1562 roku kupił w Sonnenburgu koło St. Lorenzen gniazdo rodowe Glurnhör;
- Hansa, który poległ w 1541 roku na polu bitwy pod Montferrat - jego wdowa Cordula Göβl wyszła za mąż za Hansa Jakoba Mühlstettera von Mauren;
- Kapitana Christopha, żonatego dwukrotnie: z Dorotheą von Zebingen i Kathariną Weitmoser - zginął w 1587 roku pod Antorf w Niedrlandach;
- Thomasa, o którym nie ma wzmianki nigdzie w dokumentach;
- Felizitas, która poślubiła w 1579 roku Friedricha Hulsa;
- oraz jeszcze sześciu synów o nieznanych imionach - pogrążonych w mrokach historii.
Od tej linii, która przybyła do Niderlandów i osiedliła się w Tyrolu można mówić o początkach rodu Hebenstreit'ów z Glunhör.
Z malowanego drzewa genealogicznego można dowiedzieć się, że "Hebenstreit'owie wywodzą się z Karynti, skąd jeden jako żołnierz [bez wątpienia jest to Leonhard Hebenstreit syn Berharda] wyruszył do Niderlandów w czasach, które były okresem wojen, splątanych podziałów religijnych, emigracji do innych krajów, co powodowało powstaniem nowych linii, ze zmianą herbu z powodu braku ich dziedziczenia. Przykładem może być Friedrich Hebenstreit, który za swoją odwagę jako żołnierz został na nowo obdarowany przez cesarza Ferdynanda I w roku 1563 herbem. Potomkowie jego mieszkali w Virgen i Schenegg [Schöneck], piastowali urząd sędziego i zarządcy przez ponad 150 lat. Linia ta "obecnie już wygasła". Tyle malowane drzewo genealogiczne.
O tym, że oprócz linii Hebenstreit'ów z Glurnhör istniała w 1600 roku inna linia Hebenstreit'ów nobilitowana szlachectwem wspomina w swoich opracowaniach Mayrhofen. Według niego linia ta wygasła lub wyprowadziła się poza granice kraju.
Wynikałoby z tego, ze Leonhard założył co najmniej dwa "domy":
- Hebenstreit'ów z Virgen, jeszcze będąc w Niderlandach;
- Hebenstreit'ów z Glurnhör w Tyrolu dopiero w wieku 60 lat.
Ponieważ mowa jest (zapiski z drzewa) o linii, która przybyła do Niderlandów i dopiero w 1484 roku osiedliła się w Tyrolu sprawia to wrażenie, że zaczął on wydawać potomstwo już w Niderlandach.
Historia łączy go jednak z jedną małżonką Martą Aichorn.
[Wierząc zapiskom historycznym pierwszego potomka spłodził w wieku 60-61 lat, a ostatniego w wieku 70-72 lat. Teoretycznie jest to możliwe - praktycznie kto to wie].
Postać Friedricha Hebenstreit nie jest do końca wyjaśniona. Prawdą jest, ze otrzymał on od cesarza Ferdynanda I w 1563 roku herb wraz z lennem za zasługi, które zostały dokładnie sprecyzowane w roku 1581 roku, kiedy Friedrich starał się o polepszenie herbu.
Z tego dokumentu wynika, że ojcem Friedricha był Pankraz Hebenstreit, który miał brata Johanna Benedikta Hebenstreit. Synami Pankraza byli:
- wspomniany Friedrich;
- Georg;
- Florian;
- Ulrich.
Wszyscy służyli cesarzom: Karolowi i Ferdynadowi przy zdobyciu Lombardii [1525 rok], pod Tunisem [1535 rok], pod Lippą, a także królowej Hiszpanii [a dokładniej Filipowi II] pod twierdzą St. Quentin w której uczestniczył jeden z Hebenstreit [niestety nie da się określić który].
Herb Hebenstreit'ów z Virgen nie ma najmniejszego podobieństwa z herbem Hebenstreit'ów z Glunhör.
Może nasuwać się myśl, że Pankraz Hebenstreit mógł być jednym z dziesięciu [nie wymienionych] synów Leonharda, jednak tego nie należy zakładać jako pewnik. Pankraz służył podobnie jak syn Leonharda Benedikt pod panowaniem Karola V i Ferdynanda I, a potomkowie obu domów [Hebenstreit'ów z Virgen i Glurnhör] walczyli pod Lippa i St. Quentin.
Pytanie dlaczego kiedy walczyli w tym samym czasie, w tych samych miejscach nie otrzymali szlachectwa wspólnie? Często nadawano szlachectwo nie tylko braciom, ale i kuzynom. Pokrewieństwo nie jest, ani wykluczone, ani potwierdzone.
] Z tego wynika, że Pankraz i Johan Benedikt byli rówieśnikami, towarzyszami broni a być może i braćmi, ale nie braćmi Benedikta syna Leonharda.
Friedrich Hebenstreit osiedlił się w majątku St. Michael koło Lienz. Brak jednak wzmianki o jego pochodzeniu i przodkach. Można jedynie przypuszczać, że jest to ten Friedrich, który wraz z 19 innymi osobami przyrzekł, obiecał i zobowiązał się "słownie i manualnie" [ustami i rękami] przed zarządcą St. Michaelsburgu [koło St. Lorenzen] Carlem Mühllstetterem von Muren w imieniu swoich i nieobecnych współsąsiadów przestrzegać porządku sąsiedzkiego "w celu zapewnienia czcigodnego sąsiedztwa". Na tę okoliczność 25 marca 1565 roku sporządzono list wspólnotowy.
Nie ma innego dowodu na to, że potomkowie Friedricha;-span: [jak wynika z malowanego drzewa] sprawowali urząd zarządcy i sędziego w Virgen [na zachód od Windisch-Matrei] oraz w Schöneck [na zachód od Bruneck] przez ponad 150 lat. Znani są jedynie trzej zarządcy Virgen:
Najstarszy syn Friedricha [według jego zeznań z 1581 roku] Andreas służył już od jedenastu lat jako kurier komnaty na dworze królowej Anny Hiszpańskiej, małżonki Filipa II i siostry Rudolfa II. Innych wiadomości o Andreasie Hebenstreit nie ma; albo pozostał nieżonaty, albo jego rodzina przepadła bez wieści.
Veit Jacob Hebenstreit zarządca Virgen sporządza 15 grudnia 1657 roku odpis listu herbowego z 1563 roku dla swojego kuzyna wielmożnego Andreasa Hebenstreit'a, mieszczanina z Lorenzen. Może to być potomek Andreasa Hebenstreit syna Friedricha. Nie da się go wpasować ani w drzewo genealogiczne Hebenstreit'ów z Virgen, ani Glurnhör.
Dwaj młodsi synowie Friedricha Hebenstreit nie są wymieniani z imienia - w 1581 roku "skłaniają się ku temu, aby poświecić się służbie cesarskiemu i królewskiemu domowi [Austrii]". Jeden z nich być może ma na imię Georg. W tych czasach w dokumentach występuje kilka razy "Georg Hebenstreit".
[Dla czytelności Adelhaid Schneller oznacza poszczególnych omawianych Georgów cyframi rzymskimi.]
Co mówią dokumenty o poszczególnych Georgach. Georg I Hebenstreit zmarł krótko przed 14 sierpnia 1603 roku i pozostawił ośmioro dzieci:
- Georga II;
- Christopha;
- Christopha Ferdynanda;
- Hieronima;
- Ferdynanda;
- Dorotheę;
- Marię;
- ósme dziecko pozostaje bez imienia.
W dniu 24 października 1584 roku arcyksiążę Ferdynand nadał mu w Innsbrucku w lenno dobra w Virgen i Kals [na wschód od Windisch-Matrei], które wcześniej otrzymał w lenno Kaspar Resch von Geroldshausen.
Georg II Hebenstreit najstarszy syn Georga I zmarł krótko przed 3 lutego 1648 roku pozostawiając po sobie:
- Veita Jakoba;
- Georga Sigmunda;
- Susane;
- Katharinę;
- Rosinę;
- Felizitas.
Georg III Hebenstreit, pisarz rejonowego sądu ziemskiego w Lienz jako pełnomocnik swojej żony Sophii Mayr w dniu 3 września 1575 roku wystawia dla kardynała Christopha III von Madruzzo dokument lenny. Jak widać żoną Georga III Hebenstreit była Sophia Mayr córka Jakoba Mayr an der Märr [zwanego Pfeffersberg] i Dorothei Khuen.
26 stycznia 1580 roku Christoph, baron von Wolkenstein i Rodengg, otrzymuje z izby rachunkowej w Innsbrucku zwrot kosztów podróży, które poniósł w związku ze sprawą dotyczącą rodu von Haiden – na podróż do Toblach oraz na opłacenie dwóch posłańców udających się do Peutlstein. Wystawcą dokumentu zwracającego koszty jest pisarz krajowy w Lienz - Georg Hebenstreit.
Bartlme Melchior von Khestlan sprzedaje Georgowi III Hebenstreit winnicę zwaną z dawna "die Leuten" wraz z prasa winiarską w Kranebitt.
Georg III Hebenstreit jest również 22 stycznia 1599 roku pisarzem sądowym w Lienz Klause [małym sadzie nad Drawą przed poszerzeniem doliny Lienz] pod rządami sędziego Matthiasa Schmidmanna.
Georg IV Hebenstreit był w roku 1598 zarządcą i administratorem dóbr w Virgen, zamieszkałym na zamku Rabenstein. W roku 1624 zastąpił go jego syn Veit Jakob Hebenstreit.
Co wynika z powyższych ustaleń na temat Georgów:
- Georg I był rówieśnikiem pisarza sadu rejonowego w Lienz, ale jeden miał lenna w Virgen, a drugi w Lienz; tak więc są to na razie dwie różne osoby;
- Georg II to Georg IV zarządca w Virgen. Wynika to z tych samych imion dzieci.
Tak więc już jest tylko "trzech" Georgów.
Kolejna rzecz dotyczy pochodzenia.
Młodsi synowie Fredricha Hebenstreit nie mogli być pisarzami sądu ziemskiego, ponieważ byli zbyt młodzi - jak wcześniej podano pisarz sądu w 1575 był już ożeniony z Sophią Mayr i mieszkał w Lienz.
Friedrich natomiast mieszkał w majątku St. Michael koło Lienz. Jeden z jego braci miał na imię Georg.
Można przypuszczać, że pisarz sadowy w Lienz należał do tej rodziny.
To samo można przypuszczać, że Georg I również należał do tej rodziny, a jego syn i wnuk odziedziczyli imię po ojcu i dziadku.
Tak więc Georg I mógł być synem Friedricha, ale pisarz sadu ziemskiego już nie. Czy obaj pochodzą od dwóch braci Friedricha i od których nie da się ustalić z powodu braku dokumentów.
Georg - pisarz sadu ziemskiego - albo nie miał potomstwa, albo nic o nich nie wiadomo.
Natomiast Georg I w chwili śmierci tuż przed 14 sierpnia 1603 roku pozostawił ośmioro dzieci [wymienionych wcześniej], którzy odziedziczyli 14 sierpnia 1603 roku lenna w Virgen i Kals.
Georg II Hebenstreit zarządca na zamku Rabenstein koło Virgen zmarł przed 3 lutego 1648 roku, a jego wdowa Sibilla Trojerin von Aufkirchen zmarła 1668 roku w Brixen. Mieli sześcioro dzieci wcześniej wspomnianych.
Hans drugi syn Georga I znika z kart historii po śmierci ojca.
Christoph, Hieronim, Dorothea i Maria pojawiają się po raz ostatni w dokumencie z 12 stycznia 1667 roku, kiedy to wraz dziećmi Georga II otrzymują gospodarstwo w Mellnitz we wsi Virgen oraz drugą połowę szałasu w Kals. Lenno to zostało sprzedane przez Veita Jakoba 13 lipca 1680 roku Johannowi Pruggerowi.
Veit Jakob poszedł w ślady ojca. Już w roku 1624 na długo przed jego śmiercią był zarządca i administratorem dóbr w Virgen i pozostał nim do 1662 roku. W którym roku zmarł - niestety nie da się ustalić. W 1680 roku sprzedał lenno. Jako żonę przypisuje mu się Elisabeth z domu Trojer von Aufkirchen.
Według istniejących i odnalezionych dokumentów z rodzeństwa Georga II wynika, że tylko brat Christoph Frederich, sędzia w Schöneck, był żonaty. Niestety nic nie wiadomo o jego żonie. Jako dzieci wymieniane są w dokumencie z 12 stycznia 167 roku:
- Georg;
- Franziska;
- Elizabeth;
- Rosina;
- Sophia.
Byli oni współwłaścicielami dwóch lenn, które Veit Jakob sprzedał Ebenbergerowi i Pruggerowi. Zmarł przed 12 stycznie 1665 roku. Hans Kaspar baron von Künigl w 1633 roku nadał mu w lenno dom mieszkalny "ob der Say" we wsi Kiens - głównej miejscowości okręgu Schöneck.
Mniej więcej w tym samym czasie z kart historii znika linia Georga II i linia Christopha Friedricha.
Malowane drzewo genealogiczne przedstawia jeszcze postaci o nieznanym pochodzeniu i nieznanych dalszych losach:
- Johanna 1716 rok - zarządcę w Virgen;
- Johanna Baptistę - 1716 rok proboszcza w Virgen [który jest dłużnikiem klasztoru mniszek dominikańskich, i który dług spłacił].
Trzy lata później w 1719 roku ród ten miał wygasnąć lub wyemigrować z Tyrolu.